Volg ons via
 
 
 

Park Sonsbeek Arnhem

Het Sonsbeekpark kreeg in de achttiende en negentiende eeuw haar huidige vorm.

Het Sonsbeekpark is een oude buitenplaats. Het kreeg in de achttiende en negentiende eeuw haar huidige vorm. Het beekdallandschap was toen al eeuwenlang door de mens in gebruik. Er graasden schapen, langs de Sint Jansbeek stonden tien watermolens (zeven in het park en drie in de stad) en de bomen uit de bossen werden bijvoorbeeld gebruikt als zaag- en brandhout. Sprengen en bronnen verzorgden de watertoevoer van de Sint Jansbeek waaromheen al deze activiteiten ontstonden. Vandaag de dag is er nog één werkende watermolen, de Witte Molen. Witte Molen

De Witte Molen stamt uit de dertiende eeuw. Het is het oudste gebouw dat in de parken staat en waarschijnlijk ook het oudste gebouw van Arnhem. Je zou kunnen zeggen dat Arnhem rond deze plek is ontstaan aan de Sint Jansbeek. Niet zoals velen denken aan de Rijn. De molen draait nog enkele dagen per week voor het bezoekerscentrum, dat ernaast in de voormalige molenschuur gevestigd is. Op die dagen is de molen voor het publiek toegankelijk en geeft de molenaar uitleg over de werking en de bijzonderheden.

Begijnemolen

De Begijnemolen ontleent zijn naam aan de begijntjes uit het Agnietenklooster dat aan de Beekstraat lag. Uit een document uit 1680 blijkt dat er rogge werd gemalen. De molen is in 1899 door de gemeente gekocht. In 1913 vestigde de Heidemij er een viskwekerij en zijn het waterrad en de schuren gesloopt. Het huidige waterrad is niet verbonden met een raderwerk. De kwekerij is in 1995 gesloten. In de Begijnemolen vindt u nu het Watermuseum. Huis Sonsbeek of ’Witte Villa’

Rond 1744 liet Andrea van Baayen een huis op de Hartjesberg bouwen voor 12.000 gulden. Voor die tijd een kapitaal bedrag. Zij was toen 21 jaar oud en als dochter van een rijke Indiëganger kon zij zich dat goed veroorloven. De huidige Witte Villa kreeg zijn vorm door de latere uitbreidingen van dit huis. Achtereenvolgens woonden er baron De Smeth (1808) en baron van Heeckeren, was het een hotel van 1900 tot vlak voor de Tweede Wereldoorlog en huisvestte de villa de bosbouwschool. Nu zijn er een galerie en een restaurant in gevestigd. Vanaf het terras van de Witte Villa hebt u prachtige vergezichten. Er zijn vier vista’s (zichtassen) aangelegd met zicht op de Witte Molen, de fonteinvijver, de Eusebiuskerk en het chalet van het hertenkamp. In de loop van deze eeuw zijn deze zichtlijnen dichtgegroeid. Het huidige beheer is erop gericht de oorspronkelijke zichtassen zoveel mogelijk open te houden.

Poortwoningen

De beide poortwoningen vormen de vroegere hoofdingang van het park. Ze zijn rond 1821 gebouwd in classistische stijl. In 1979 zijn ze gerestaureerd.

Koude vijver/ijskelder

Op de ’Engelse berg’ naast de koude vijver zijn vrij recent de fundamenten ontdekt van een ijskelder die gebouwd moet zijn in de periode van 1808 tot 1813 door baron De Smeth. Toen er nog geen ijsfabrieken waren (ca. 1850), gebruikte men ijskelders. De tuinman met zijn helpers ’oogstte’ het ijs, sloeg het op en haalde het weer te voorschijn voor gebruik. IJs werd gebruikt voor de ziekenverzorging, het bewaren van levensmiddelen en dranken. Ook werd in hete zomers vlees in de ijskelder gehangen en zo lange tijd goed gehouden.

Beukenlanen

Rond de Witte Villa vindt u de oudste overblijfselen van beukenlanen, sommige stammen uit 1750. Het bos tussen de beukenlanen is van later datum. U kunt zich voorstellen dat het toen een vrij open landschap was.

Apostellenberg

Achter het hertenkamp ligt, verdekt in het groen, de Apostellenberg. Op deze heuvel zijn twee eeuwen geleden elf Hollandse Lindes in een cirkel geplant. Het is een bijzondere plek: de wandelaar kan er uitrusten op de bank binnen in de cirkel. De bomen torenen na twee eeuwen hoog boven alles uit. Dertig jaar geleden is één van de elf lindes tijdens een storm omgewaaid, dus er staan er nu nog tien. Ronde Weide. Deze vlakte is rond 1820 ontstaan door zandafgraving in opdracht van baron De Smeth. Aanvankelijk werden hier de beroemde zwarte schapen van Sonsbeek geweid. In de loop van de tijd is de ruimte in gebruik genomen voor voorstellingen. Het theater is in jaren 90 gebouwd en in 1999 geheel opgeknapt.

Amorsrond

Op dit kruispunt van zes paden staan bankjes waar Amor, de god van de liefde, zijn pijlen afschiet op de verliefde paartjes.

Tellegenbank en zichtas op het Gouveneurshuisje

De Tellegenbank is opgericht ter nagedachtenis aan Ir. Tellegen. Hij wist in zijn functie van directeur Openbare Werken de gemeente Arnhem te overtuigen van het nut Sonsbeek aan te kopen. Hij heeft daarmee het park weten te redden uit handen van projectontwikkelaars. Op deze plek ziet u een fraai voorbeeld van een zichtas, zo kenmerkend voor de Engelse landschapsstijl. U heeft een fraaie doorkijk over de grote vijver naar het, in park Zijpendaal gelegen tuinmanshuis (of Gouverneurswoning)

Engelse landschapsstijl


In 1821 kreeg landschapsarchitect J.D. Zocher opdracht van baron van Heeckeren een nieuw ontwerp te maken voor het landgoed Sonsbeek. De toen zo populaire Engelse landschapsstijl werd ook hier toegepast. Kenmerkend voor deze stijl is een kronkelend padenstelsel, de doorzichten, vista’s genoemd, de bijzondere boomgroepen die her en der langs de paden staan en elementen in het landschap die de bezoeker meevoeren door het landschap (een goed voorbeeld daarvan is de Grote Waterval). Centraal in Sonsbeek staan de waterpartijen met glooiende lijnen, fonteinen en pittoreske bruggetjes.

Grote Waterval

Deze alom bekende parkattractie is gebouwd op de plaats van de Gelderse Molen (een oliemolen). Met de bouw werd in 1826 begonnen. De grote zwerfkeien zijn vanaf Ede en het Kootwijkerzand met ossenwagens aangevoerd. Deze tocht duurde soms twee weken. De zwaarste steen weegt 7000 kg. Na de openstelling van het park in 1899 kwamen van heinde en ver kunstenaars om de waterval te vereeuwigen en bezoekers om onder en over de waterval te lopen.

Grote Vijver, ook wel spiegelvijver genoemd. Het is een stuwvijver die in de Sint Jansbeek een verzamelbekken vormt voor de molens. Op het nieuwe drijvende podium worden zomers concerten gegeven.

Blauwe reiger

In de bomen op het eiland in de grote vijver ziet u de nesten van de blauwe reiger. Het is een kolonievogel. Momenteel nestelen ruim 30 paar reigers rond de Grote Vijver. Het is een komen en gaan van ouders die voor het voedsel (vis) tot 15 km van het nest gaan.

Witte hangbrug met bijzondere bomen

Naast de gerestaureerde brug staat aan de zijde van de Zijpendaalseweg een treurbeuk. Treurende bomen komen in de natuur zelden voor. Ze worden door enten gekweekt en in tuinen en parken geplant. Bij deze boom is de entplaats duidelijk te herkennen aan de ring rond de stam op ongeveer twee meter hoogte. Aan de andere kant van de brug staat een fraai exemplaar van de Kaukasische vleugelnoot.

Belvedère

Baron van Heeckeren liet tussen 1824 en 1826 een uitkijktoren bouwen. Op deze Belvedère (letterlijk vertaald: Mooikijker) konden de adellijke bezoekers genieten van een kilometers ver uitzicht. De Ruyterenberg, waar de toren op staat, ligt 70 meter boven NAP.

De Belvedère zelf is meegegroeid met de omringende bomen. Omstreeks 1950 is er een stuk bovenop gebouwd, waardoor de toren nu ongeveer 28 meter hoog is, met een klim van 109 treden. Staande op de Belvedère ziet u de brug bij Emmerich, de Willem-Alexanderbrug bij Beneden-Leeuwen, Elten in Duitsland en alles dat er tussen ligt. Informatie over een bezoek aan en op de Belvedère kunt u krijgen bij Bezoekerscentrum De Watermolen.

  • Bezoekerscentrum Pak Sonsbeek
    Zijpendaalseweg 24a 6814CL Arnhem

    Bron: arnhem.nl

Nuttig? Als je dit artikel waardevol vindt, klik dan links op het +1 icoontje om onze site te helpen.
Door: Redactie
Hits: 1631
Categorie: 
Binnenland
Artikel acties:
 Plaats jouw tip
Print Print
 Reageer


Tags:
park sonsbeek, watermuseum sonsbeek, sonsbeek open, park sonsbeek
Gerelateerde artikelen
Vakantie Aanbiedingen
Er zijn geen items beschikbaar.