Te veel zon - risico op ontstaan van huidkanker

Het is een vreemde gewaarwording als er huidkanker bij je wordt geconstateerd. Juist bij jou, die al jaren, zowel in artikelen als mondeling waarschuwt tegen overmatig zonnen en het daarbij in acht nemen van de juiste voorzorgsmaatregelen. Omdat we nu weer de zonnige periode met vakanties tegemoet gaan ook van mijn kant naast alle andere waarschuwingen in de media weer eens een paar zaken waarop u extra zou moeten letten. 

Toch werd ondergetekende een paar maanden geleden zelf geconfronteerd met huidkanker. Ondergetekende, die als schoonheidspec./doc. schoonheidsverzorging natuurlijk als geen ander weet over de huid en ook mijn eigen huid nauwlettend verzorgd en in het oog houdt.

Het bewuste plekje was te zien als een kleine verhevenheid in het gezicht. Maar het deed geen pijn, jeukte niet, bloedde niet, maar het ging ook niet vanzelf weg. Ik kon met mijn kennis van mijn vak niet zelf constateren wat het voor  "bultje" was, na alle "normale" oorzaken zoals verstopte porie, kleine cyste enz. uit gesloten te hebben. Ook een collega kon niet de hand op de oorzaak leggen.

Toen ik dan ook voor een andere huidafwijking ter controle weer bij de dermatologe kwam was de diagnose al snel gesteld: basaalcellencarcinoom. Of wel huidkanker. Bij het biopt (weggenomen stukje om celonderzoek te kunnen doen) bleek dat er al genoeg was weggenomen om het plekje helemaal weg te krijgen en er hoefde, gelukkig,  verder niets meer aan gedaan te worden. 

Maar je wordt dan wel even met je neus op de feiten gedrukt en bent dan echt ontdaan.Al zolang ik in dit vak zit (al zo'n 30 jaar) weet ik als geen ander dat het helemaal niet goed is om lang in de zon of onder de zonnebank te gaan liggen en mijdt ik dergelijke situaties dan ook zoveel mogelijk. Behalve dan heel af en toe eens een half uurtje op terrasje of balcon.

Volgens de dermatologe en mijn eigen bescheiden kennis van dit item moet de oorzaak gezocht worden in mijn jeugdjaren.

Vanaf, grof genomen de zestiger jaren tot heden hoort bruin worden eigenlijk bij de leefgewoontes van velen. Ook ondergetekende wilde in die jaren en daarna wel bruin worden en heb dus in die tijd ook flink in de zon gelegen. Hier in Nederland maar ook, als we op vakantie waren onder de Mediterrane zon. En daar is mijn huidige kwaal waarschijnlijk een erfenisje van. 

De huid en met name het DNA in de cellen  is toen blijkbaar zo beschadigd dat dit jaren later kan leiden tot huidkanker. Daardoor zal volgens prognoses het aantal huidkankers ook van ouderen (mijn leeftijdgenoten) stijgen met een groot aantal per jaar. Want wij horen tot de zonaanbidders van het eerste uur. Er was in die tijd namelijk nog geen waarschuwing voor te veel zon en de gevolgen!

• Er bestaan verschillende soorten huidkanker te Basaalcelcarcinoom
• Plaveiselcelcarcinoom
• Melanoom 

Basaalcelcarcinoom

Deze vorm van kanker komt het meeste voor bij mensen vanaf 45 jaar en ouder maar kan evengoed ook voorkomen bij jongere mensen. Het groeit heel langzaam, zaait bijna nooit uit en is daarom niet levensbedreigend. Omdat het bijna nooit uitzaait wordt het ook wel locaal (plaatselijk) kwaadaardig genoemd. Toch moet het grondig worden weggenomen anders kan het doorgroeien in de diepte van het weefsel en dan wordt het veel minder goed te behandelen. Deze vorm van huidkanker (70%) wordt het meest geconstateerd.

Plaveiselcelcarcinoom

Deze soort huidkanker begint vaak als een soort wratachtige verhoorning en te zien als een wratachtig "bultje". Dit komt voor op de plaatsen van het lichaam die veel aan de zon zijn blootgesteld, zoals bijv.gezicht, decollete, hoofdhuid, handruggen e.d.

Vooral in het begin stadium kan een plaveiselcelcarcinoom heel veel lijken op een actinische keratose (ruwe, schilferende plekken op de huid)  en morbus bowen (een afwijking waarbij zich zeer oppervlakkig in de huid afwijkende cellen bevinden). Actinische keratosen worden algemeen beschouwd als voorlopers van plaveiselcelcarcinoom.

Aanvankelijk voelt u  niets van deze soort huidkanker, het is dus pijnloos. Maar wanneer de verdikking (tumor= latijnse benaming voor zwelling) ongeveer 1 cm groot is, kunnen er wel degelijk pijnklachten optreden. Na verloop van tijd kan er een zweer ontstaan in de tumor. Het plaveiselcelcarcinoom kan, wanneer het niet meteen grondig wordt behandeld, steeds groter worden en daardoor wordt de kans op uitzaaien van cellen van deze zwelling (tumor) steeds groter. 

Melanoom (de volledige naam; maligne (=kwaardaardig) melanoom

Het melanoom van de huid is een vorm van huidkanker die uitgaat van de pigmentcellen (melanocyten), die overal in de huid voorkomen. In vergelijking met ander soorten huidkanker is het melanoom een agressief groeiende tumor die de neiging heeft relatief snel uit te zaaien.

Normale pigmentcellen (melanocyten) beschermen de huid tegen de schadelijke invloed van zonlicht. Wanneer melanocyten in groepjes voorkomen kunnen duidelijke pigmentvlekken zichtbaar zijn: deze pigmentvlekken kennen wij allemaal als moedervlekken. Net als andere soorten cellen in het lichaam kunnen melanocyten veranderen in kankercellen. Dit kan zowel met melanocyten in moedervlekken gebeuren als met melanocyten elders in de huid. In ongeveer 10% van de gevallen van huidkanker gaat het om een vorm van melanoom.

Goedaardige moedervlekjes zijn vlakke of wat verheven, bruine of zwarte vlekjes die kunnen verschillen in grootte, vorm en kleur. Wel zijn vorm en pigmentatie (bruin kleuring) altijd regelmatig, in tegenstelling tot een onrustige moedervlek, die verschillende tinten bruin tot zwart en in sommige gevallen zelfs een roodachtige verkleuring kan vertonen.

Wanneer een gewone of onrustige moedervlek groter wordt, van kleur, kleursamenstelling of vorm verandert, jeukt, steekt of pijn doet, korstjes vertoont of bloedt, raadpleeg dan altijd onmiddellijk uw huisarts of dermatoloog.

Bij melanomen is het van groot belang dat de afwijking zo vroeg mogelijk wordt ontdekt. Tijdig opgespoord is deze vorm van huidkanker meestal uitstekend te genezen. In een later stadium ontstaan al relatief snel uitzaaiingen, vaak met dodelijke afloop. Wees daarom op uw hoede en onderzoek maandelijks eventuele verdachte moedervlekken.

Raadpleeg onmiddellijk uw huisarts of dermatoloog als u veranderingen opmerkt of een vreemde moedervlek ontdekt. Ook bij twijfel kunt u het beste eens langs gaan bij de huisarts. Ziet u bij een huisgenoot een moedervlek op de rug die twijfels oproept, raad hem/haar aan eens naar de arts te gaan.

In een vroeg stadium kan de kanker gemakkelijk behandeld worden, in een verder stadium kan hij uitzaaien naar andere organen.

Gewone huidvlekjes zien er anders uit dan kwaadaardige melanomen. Ze verschillen van elkaar in afmeting, vorm, rand en kleur. Een kwaadaardig melanoom ontstaat vaak in een moedervlek maar kan ook voorkomen in een voorheen volledig gave huid.

Het is belangrijk goed uw huid te bekijken

Een eerste onderzoek kunt u het beste door uw huidarts laten doen. Als u zich ergens zorgen over maakt of omdat u toch voor iets anders naar hem/haar toe gaat. Hij/zij kan u meteen geruststellen.

Wat kunt u zelf doen?

Bekijk uzelf in een grote spiegel, in een goed verlichte kamer. Gebruik een handspiegel voor de lichaamsdelen die u anders moeilijk zelf kunt zien of vraag uw partner of een vriendin/vriend u te helpen.

Bekijk vooral de lichaamsdelen die het meest blootgesteld zijn aan de zon heel grondig en vergeet niet de schedelhuid en de huid achter de oren te bekijken. Huidkanker kan optreden op alle delen van het lichaam, dus ook op de voetzolen, onder de nagels en op de lippen.

Raadpleeg uw huisarts of een huidspecialist als u een vlekje heeft dat tekens van de hieronder beschreven punten vertoont.Laat alle verdachte veranderingen in de huid door een dokter (huisarts of huidarts) controleren. Het is belangrijk dat een verdachte plek zo vlug mogelijk verwijderd wordt.

Als er twijfel bestaat kunt u het beste het bewuste plekje/bultje laten wegnemen. wegnemen. Er kunnen op uw huid ook plekjes voorkomen die het gevolg zijn van plekken die ontstaan zijn door druk of wrijving (bijv. van de gesp van een broekriem of BH bandjes). Die kunt u ook aan uw huisarts laten zien.

A (asymmetrisch):

Gewone pigmentvlekken (moedervlekken) zijn symmetrisch (wanneer je een lijn door het midden van de vlek trekt, zijn beide delen ongeveer gelijk). Een melanoom is meestal onregelmatig ofwel asymmetrisch van vorm.

B (border=vorm):

Gewone pigmentvlekken zijn glad, rond of hebben een regelmatige vorm. Melanomen zijn vaak onregelmatig, onscherp of knobbelig aan de rand

C (=color/kleur):

Gewone pigmentvlekken hebben meestal één egale lich-t tot donkerbruine kleur. Wanneer de vlek van kleur verandert, zowel donkerder als lichter bruin, roze, rood, wit, blauw en zelfs zwart (verschillende kleurschakeringen binnen één moedervlek) is dat vaak een eerste teken van melanoom.

D (=diameter/doorsnede):

Groter worden van de moedervlek (groter dan 6 mm)

E (evolutie/het verloop):

Een pigmentvlek die verandert (pijn,jeuk, opengaat en/of dikker wordt, moet altijd nagekeken worden door een arts.

Het is absoluut niet de bedoeling u door dit artikel angstig te maken. Maar u moet bedenken: EEN GEWAARSCHUWD MENS TELT VOOR TWEE

Hoe verleidelijk de zon/zonnebank ook is, het is absoluut af te raden hier teveel in te zitten. Als alternatief kunt u veel beter een bruin zonder zon gebruiken.

Marga Dobma
www.beautydiscover.nl